Mindfulness is de bewustheid die
ontstaat door doelbewust aandacht te geven aan dingen zoals ze zijn, op het
moment zelf en zonder te oordelen. Mindfulness is ervaringsgericht, op het hier-en-nu. Angsten en
zorgen spelen zich meestal af in het verleden of de toekomst. Mindfulness is niet oordelend, maar mild,
het laat alles aanwezig zijn, ook de negatieve gedachten, alleen het verbind
zich niet met die gedachten, maar ziet ze slechts als gedachten. Het is de
zijns modus van de geest met een vriendelijke, milde instelling.
De meeste antistress-cursussen richten zich vooral op beheersen van stress
factoren. Je leert efficiënter om te gaan met je tijd, vaker nee te
zeggen, helder te communiceren en op tijd ontspanning te zoeken. Prima.
Maar toch wordt hierbij iets over het hoofd gezien. Niet de drukke
buitenwereld, maar zelf veroorzaken we een groot deel van de stress.
Als je denkt dat je iets niet aan kan, dan geeft je lichaam het signaal
om er een schepje bovenop te doen. Dit gebeurt onbewust: opeens merk je
dat je gestresst bent. We kunnen het stressmechanisme aanpakken door
niet in dit automatisme te vervallen.
Een methode hiertoe is het trainen van de aandacht. Hierdoor wordt je
je bewust van je automatische gedachtepatronen en reacties. Je krijgt
de keuze om meer in het hier en nu te leven. Je piekert minder, het
stressmechanisme wordt minder vaak ingeschakeld. Deze methode, ook wel mindfulness
genoemd, is in Amerika ontwikkeld voor patiënten met chronische stress.
Aandachttraining is in opmars in de gezondheidszorg. Toepassing in
werksituaties is van grote betekenis.
De stressreductie door aandachttraining is gebaseerd op deze mindfulness aanpak, gecombineerd met een andere (wetenschappelijke) bevindingen op het gebied van stressreductie: de hartcoherentie training.
In de aandachttraining oefenen we manieren om met spanning om te gaan. Je leert meer jezelf te blijven in moeilijke situaties en niet te vechten tegen onaangename gevoelens. Gevoelens vermijden geeft onherroepelijk stress. Wanneer je leert ze een plek te geven en te aanvaarden, geeft dat rust en evenwicht.
Tijdens de oefeningen krijg je volop de gelegenheid de innerlijke
ruimte, rust en eenvoud te ontdekken die ons al mens is meegegeven. Het
is een erfenis die we maar al te vaak vergeten, maar waarnaar we steeds
meer beginnen te verlangen, naarmate ons leven meer aan onze greep
lijkt te ontsnappen. Door deze gelegenheid aan te grijpen en
vaardigheden te ontwikkelen om ‘erbij’ te blijven, kun je in jezelf de
ruimte en rust scheppen waarmee je ook de angstigste momenten van hart
en geest aankunt.
Maar weet wel: wat hier van je gevraagd wordt, is een hele uitdaging.
Aandachtgerichtheid is niet altijd gemakkelijk te bereiken of vol te
houden.
Bewust leven kost inspanning. Het afleren van onachtzaamheid en
oppervlakkigheid die er in de loop van je leven zijn ingeslopen, kost
heel wat inspanning. Dit is alleen te bereiken door ervaring op te
doen, alleen erover lezen en er over praten heeft niet veel zin.
Fietsen, zwemmen, een instrument bespelen leer je ook niet door erover
te lezen, maar door te oefenen.
Aandachtsmeditatie houdt in dat je bewust, niet-oordelend aandacht
geeft, vanuit een verwelkomende, open houding. Het houdt in dat je je
naar de ervaring van het moment wendt, in plaats van je ervan af te
keren. Twee zaken die deze manier van omgaan met lastige gebeurtenissen
bevorderen, zijn vriendelijkheid en mededogen.
Onder vriendelijkheid verstaan we hier hartelijkheid en ontvankelijkheid. Dit stelt je in staat de ervaringen te verwelkomen.
In deze training zal je worden gevraagd met vriendelijkheid en
mededogen te kijken naar jezelf en naar de pijn die je angst, stress en
paniek veroorzaken. Je zult specifieke oefeningen leren om deze
eigenschap in je leven aan te kweken. Aandachtgerichtheid en
vriendelijk mededogen kunnen je verlossen van angst-, stress- en paniek
gevoelens. Als je leert mild en ontvankelijk te blijven bij stress en
angst, zul je er ook achterkomen wat het betekent uit hun greep verlost
te zijn, omdat je je automatische reacties kunt vermijden.
We kunnen proberen de zaken buiten ons te veranderen, maar we kunnen
ook leren om op situaties niet (alleen) te reageren met stress, maar op
andere manieren. In het stressreductie programma komen veel
verschillende mogelijkheden aan de orde om met gespannen situaties om
te leren gaan.
In Utrecht begint de volgende aandachttraining in september 2010 en is dan 9 dinsdagochtenden. Hij wordt gegeven door Rien Hordijk. In Arnhem begint hij in het najaar 2010 en wordt gegeven door Lisette van Ardenne. Daarnaast is de training tussendoor ook op individuele basis te volgen.
"Mindfulness leert je hoe je de rust en helderheid kunt opzoeken in jezelf. Ook als het leven je deze rust niet gunt, geeft mindfulness je de vrijheid goed om te gaan met de onrust, zonder jezelf erin te verliezen."
Edel Maex, psychiater en Zenleraar in Antwerpen