Het levensverhaal

De weg terug

Onze aanpak in loopbaancoaching is stil staan en ruimte maken voor de zaken die tot nu toe je leven en het werk bepalen. Het vormgeven van de levensloop in een eigen levensverhaal geeft inzicht in de waarde die de vele gebeurtenissen en ervaringen voor je hebben. Door herinneringen op te halen en om te zetten in een verhaal geeft je de ervaringen betekenis. Het vertellen van het levensverhaal onthult de thema's die spelen en rode lijnen die er door heen lopen. Zo creëer je de ruimte om nieuwe verhalen tot ontwikkeling te brengen, lijnen door te trekken of af te sluiten. Het levensverhaal is als een zandloper: verleden, heden en toekomst. Het heden bepaalt de loopbaanvraag, de dilemma's rond werk en beroep, die door inzicht in het eigen verleden kan worden verhelderd en door nieuwe toekomstverhalen in beweging kan komen.

De biografische methode bestaat uit drie onderdelen:

1. het schrijven van het levensverhaal
2. het vertellen van het verhaal: de dialoog
3. het verbeelden van de toekomst

Je levensverhaal schrijven

Als je je levensverhaal gaat schrijven, zijn het vooral feiten en gebeurtenissen, mensen, scholen, banen die je je herinnert. Dat is, zeg maar, je 'uiterlijke biografie'.
Daar start je mee, dat is het basismateriaal, maar daar gaat het uiteindelijk niet om. Je hoeft niet een prima sluitende autobiografie af te leveren.
Waar het bij de ontdekkingstocht om gaat is de 'innerlijke biografie': je persoonlijke beleving van de feiten en de gebeurtenissen, je verwachtingen en wat het je heeft opgeleverd.
Het gaat erom om te ontdekken wat je heeft bewogen, in je leven en in je werk. En ook wat je heeft tegengehouden, gehinderd en op welke manier je keuzes maakt. Dat doe je door open te staan voor jezelf, echt te zien wat er gebeurd is en te vertrouwen op je eigen herinnering.

De uiterlijke en innerlijke lijn

De uiterlijke levenslijn geeft aan hoe onze afkomst en opvoeding ons gevormd heeft, hoe we in de samenleving terechtgekomen zijn via opleiding en werk en welke persoonlijkheid zich daarmee ontwikkeld heeft. Het is de manier waarop we onszelf het beste kennen en gekend weten. Deze lijn wordt op werkgebied samengevat in een CV en uitgebreider in een geschreven autobiografie. De innerlijke levenslijn is een veel onbekender gebied, het wordt gevormd door je drijfveren, je kwaliteiten, je inspiratie en je blokkades. Als je vastloopt binnen het werk of als je een loopbaanvraag hebt; wringt er meestal iets van binnen. Wat wringt heeft vaak te maken met het uit elkaar lopen van je uiterlijke en je innerlijke levenslijn. Je bent uit balans, de verbinding kwijt met je drijfveren of ankers; je zit op het verkeerde spoor of je bent je innerlijke eikpunt kwijt. Hoe je het ook noemt, het is belangrijk om binnen biografisch onderzoek vooral bezig te zijn met de innerlijke levenslijn.
Indien je de innerlijke en uiterlijke levenslijn weer met elkaar verbind kijk je vanuit een nieuw perspectief naar je loopbaan.

Je levensverhaal vertellen

Een verhaal heeft een verteller en een luisteraar nodig, dan komt het verhaal tot leven. In biografisch werk ga je nog een stap verder, je gaat een dialoog aan met de luisteraar, de loopbaanadviseur. In die dialoog komt het verhaal tot ontwikkeling, krijgt het diepte en kleur. Als je het verhaal vertelt worden de achterliggende thema's onthult, zie je ineens verbanden, die er in de geschreven versie niet inzaten. In de dialoog ga je verder met het verhaal, naar onderliggende betekenissen, de waarde die bepaalde herinneringen hebben en de gevoelens die er in meespelen.
Het vertellen zelf maakt dat vaak al duidelijk: je vertelt het enthousiast of met een brok in de keel. Door te vertellen kun je sommige gebeurtenissen bijna weer opnieuw beleven, met schrijven over die gebeurtenissen gebeurt dat minder snel. Toch is dat schrijven nodig om zinvol in deze fase dieper in te gaan op de ervaringen. En het heeft ook nog een ander voordeel: je legt het vast voor verder gebruik, vertellen is veel vluchtiger.
Een mogelijkheid om daar wel iets mee te doen is het vastleggen van het verhaal op video, het wordt een video biografie. Daarmee wordt niet alleen het verhaal, maar ook de verteller, met alle nuances vastgelegd. Dan wordt het mogelijk om niet alleen het verhaal te vertellen, maar ook zelf naar het verhaal te kijken, wat bijdraagt aan het begrijpen van het verhaal.

Het verbeelden van de toekomst

Vanuit de loopbaanvraag kijk je naar het verleden, maar vooral om voornemens, plannen te maken waarmee de vraag in de toekomst kan worden beantwoord of opgelost. Ook die voornemens zijn in een verhaal te vatten, een verhaal dat aansluit bij de biografie, er een onderdeel van gaat uitmaken. Alleen het is het gedeelte van het verhaal dat we nog het minste kennen, maar dat we wel kunnen verkennen. Dat verkennen gebeurt door in beweging te komen, dingen uit te proberen. Die beweging kan op gang komen door de toekomst te verbeelden, er een beeld van te vormen of te maken. Als het beeld helder is, zijn we ook in staat keuzes te maken, zaken stapsgewijs te veranderen.